- Download preek als PDF bestand    (Klik hier voor grote letter)
 - Download liturgie als PDF bestand
 
- Terug naar menu


Tips voor de (voor)lezer.

Naar aanleiding van 60 jaar TV verzorgde Zendtijd voor de Kerken op zondag 2 oktober 2011 een gedeeltelijke her-uitzending van een kerkdienst in de Gereformeerde Kerk (vrijgemaakt) te Kampen, uitgezonden d.d. 4 september 1983. Naast een interview uit 2011 en opname-flitsen van diverse eerdere en latere kerkdiensten, werd de preek uit 1983 integraal opnieuw uitgezonden. De tekst daarvan wordt nu ook op deze site geplaatst, zonder verdere aanvullingen.

Preek over: Marcus 4:35-41

Gemeente van onze Heiland Jezus,

Het lijkt een lang verleden tijd waarover wij hier in de bijbel lezen. Wij kijken terug naar een storm van meer dan 1950 jaar geleden. Hoe kan daar nog nieuws in zitten voor
vandaag?

Destijds was het natuurlijk wel een sensationeel gebeuren.
De mensen die in kleine scheepjes ¬īs nachts met Jezus waren overgevaren, struikelden de volgende morgen over hun woor¬¨den, toen ze aan anderen wilden vertellen wat ze hadden mee¬¨gemaakt. De mensen aan land hadden wel gemerkt dat het die nacht had gespookt op het meer van Galilea. Maar wie kan zich voorstellen wat ze de volgende dag als nieuws krijgen te horen? De mensen die uit de scheepjes komen en die door de storm heen kwamen, vertellen dat de boten al aan het zinken toe waren geweest en dat Jezus toen met een enkel be¬¨vel de bulderende orkaan en de huizenhoge golven tot stilte had gebracht: opeens hoorde men over het water de stemmen weerklinken van de mensen in de andere schepen. Zo bladstil was het plotseling: zo roerloos lag in √©√©n adem het water.

Het verhaal lijkt onbestaanbaar: wie kan nu bevelen geven aan water en wind? Toch weten de mensen die uit de storm komen, dat het gebeurde. Ze zien er bleek van: wie is dan toch deze Jezus? Steels en geschrokken kijken ze Hem na, als Hij landinwaarts gaat. Schokkend was het destijds. Maar is het ook nieuws voor vandaag? Volgens velen is het nieuws daarvoor te oud geworden. Vele bijbel-uitleggers zijn er snel bij om te verklaren dat je in dit bijbelgedeelte kunt zien in welke wereld Jezus leefde. Niet onze wereld, maar de wereld van gisteren. Vroeger, zo zegt men, was er een tijd waarin de mensen geloofden dat natuurkrachten bezield waren. Voor ons is die tijd voorbij. In onze wereld praat je toch niet tot wind en water? Misschien in dichterlijke verbeelding, maar niet menens. De mens pro¬¨beert door techniek de natuur te beheersen en te gebruiken. Hij vangt de kracht van het water door stuwmeren aan te leggen en hij bouwt moderne windmolens om energie te vangen uit de lucht. In zo¬īn wereld is het ondenkbaar om wind en water toe te spreken en te bevelen. Toch gebeurt het in dit verhaal van de bijbel. En daarom zou het een verhaal zijn van gisteren, toen de mensen nog een primitieve natuurvisie hadden. In die tijd past dan Jezus¬ī spreken tot elementen in de natuur. Maar daarmee is voor ons het nieuws eraf. Het enige wat nu nog rest, is het schrijven van lange volzinnen over de aard van het Schriftgezag in onze verlichte eeuw.

Maar laten we even wachten, voordat we ons dit bijbelgedeelte zo steelsgewijs laten afnemen. Klopt de redenering wel? Is het niet net andersom? Het verhaal laat ons niet zien in welke wereld Jezus leefde, maar in welke wereld wij leven. Het was voor de leerlingen van Jezus net zo ongewoon om tegen water te praten, als het voor ons is. De leerlingen zijn net zo geschokt en verbaasd als moderne bijbellezers: `Wie is toch deze, dat ook wind en water naar Hem luisteren?¬ī Zij waren alleen wat verstandiger dan vele mensen in onze tijd. Zij hadden geen oogkleppen voor waardoor ze blind werden voor Jezus¬ī werk. Daarvoor stonden ze er ook te dicht op. Ze heb¬¨ben het met wijd opengesperde ogen gezien en ze schudden dit niet van zich af: al past het nergens in hun natuurvisie, maar opeens blijkt er een mens te zijn die op aarde praat tegen golven en storm en deze luisteren ook nog. Ze schrokken: het was niet normaal. Deze nuchtere vissers wisten goed genoeg dat het niet kan: dit is niet normaal voor een mens. Alleen God die alles maakte door alleen maar te spreken, Hij kan ook praten tegen de dingen, tegen bergen en bomen, tegen water en lucht. Maar als God alleen dit kan, wie is dan Jezus van Nazaret die meer dan 1950 jaar geleden in het Noorden van Palestina dingen deed die zelfs de moderne staat Isra√ęl daar niet kan organiseren? Er is maar √©√©n conclusie: God is mens geworden. Jezus is Gods zoon. En dat is nieuws voor deze wereld. Wij staan er niet alleen voor: mensjes tussen natuur-krachten die ze amper meer kunnen beheersen vandaag. Wij leven in de wereld van God en in de wereld van Gods zoon die mens is geworden .
De kerk behoort alle predikers die niet meer kunnen geloven dat Jezus van Nazaret wind en water bevelen gaf, op staande voet van de preekstoelen weg te zenden, maar zij behoort ook aan alle mensen die het wel geloven te vragen: weten jullie wel wat dit inhoudt?
Dit houdt toch goed nieuws in, ook voor de twintigste eeuw?.¬ī Hoe moedeloos zijn velen vandaag niet, ook onder de christe¬¨nen. Wij hebben nu enkele eeuwen achter de rug waarin de mens door zijn techniek niet alleen zee√ęn en oceanen, maar ook de materie zelf lijkt te beheersen. Maar het water dat wij bevaren, keert zich tegen ons. En de wind die wij in de zeilen hadden, wordt onze vijand. De mens staat op het punt te vergaan aan de elementen, die hij benut. Terwijl wij ge¬¨weldige vorderingen maakten, zien wij nu hoe de chemische afvalstoffen zich ophopen, afvalstoffen van kerncentrales ons bedreigen, wereldvernietigende wapens ons boven het hoofd groeien. Ongeboren kinderen zien verfijnde wapens op zich afkomen die hen uitroeien. Gehandicapten vrezen de doseringen van de moderne euthanasie. Wij bestaan op de rand van het ten ondergaan.
Dit maakt veel mensen moedeloos en bang. Wie keert de domme¬krachten van natuur en geschiedenis?

Maar op dat moment roept de bijbel ons toe: Kijk hier eens. Hier staat een mens die dit doet. Hij is mens in ons midden, maar God in kracht. Hij beveelt, waar wij alleen maar ploe¬¨teren kunnen. Hij gebiedt, waar wij alleen maar kunnen lijden. Bij zo¬īn mens heeft deze wereld belang. Bij een mens die de wereld niet boven het hoofd kan groeien, omdat Hij er boven staat. Souverein.

Dit is goed nieuws: er is Iemand waartoe u zich kunt wenden om hulp. Voor Jezus is de geschiedenis geen dommekracht en de natuur geen noodlot: Hij kan haar aan en naar Hem luistert zij. Hij zou kunnen spreken en radioactief afval is niet meer radioactief. Hij zou kunnen gebieden en kernladingen worden onschuldig stof. Als Hij spreekt, dan is opeens alle dodende kennis vergeten en niemand kan de geboorten meer keren of gehandicapten bedreigen. In zo¬īn wereld leven wij: waar Jezus alles onder zijn voeten heeft.
Hoe is het dan mogelijk dat dit goede nieuws toch niet als nieuws wordt opgepakt door de mensen en dat men het oninteressant vindt? Zou het niet komen omdat wij ons in de¬zelfde situatie bevinden als de leerlingen in de storm?

De wind begon steeds harder te gieren, het water sloeg binnenboord. De zeilen beginnen te scheuren. En zelfs de ge¬¨oefende schippers zinkt de moed in de schoenen: het is ge¬¨beurd, ze redden het niet. Hadden ze Jezus niet aan boord? Ja, maar die sliep! En nu moeten wij toch eens letten op iets dat wel het meest wonderlijk is in dit verhaal. Wij kijken onze ogen uit op het stillen van de storm. Maar je zou je ogen niet geloven als je leest dat Jezus sliep in de storm. Dit was toch wel verbijsterend. De boot is volgelopen. Ook Jezus¬ī slaapplaats moet doorweekt zijn geweest. Hij ligt te slapen, half in het water, met het hoofd er nog boven, geleund tegen het kussen op de achtersteven. De leerlingen vechten tenminste nog tegen de elementen die hen bedreigen,maar Jezus lijkt slapend ten onder te gaan. Verslaapt Hij zich? De leer¬¨lingen hebben niets aan Hem: Hij lijkt voor hen geen nieuws te hebben op dit moment.

Dat is precies het probleem voor veel mensen vandaag: als Jezus dan alle macht heeft, waarom maakt Hij niet in √©√©n keer alles anders? Heeft de boodschap dat Jezus alle dingen onder zijn voeten heeft, wel belang wanneer het er alles op lijkt dat de dingen Hem geheel uit de hand lopen? Niet alleen de ongelovigen willen iets zien gebeuren. In nood roepen ook de leerlingen tot Jezus: `Kan het u niet schelen dat wij vergaan?¬ī Hier klinkt de schreeuw van zo velen. In allerlei toonaarden hoort men dit zeggen: waarom maakt God de wereld niet anders? Waarom laat Hij zoveel geworden? Waarom grijpt Hij niet zelf in?
In zeker opzicht mogen we blij zijn als dit nog wordt geroe¬pen. Er zijn namelijk ook heel wat mensen die Jezus zouden hebben laten slapen. Er zijn zelfs velen die als christen het geloof in Gods regering en voorzorg over alle dingen, hebben afgezworen. Zij houden Hem erbuiten. Het kwade kan Hij ook niet bedwingen, denkt men. God bedoelt wel het goede voor de mens, maar de machten zijn er nu eenmaal ook nog. Zo tobt men met de krachten en probeert ze door revolutie en eigen weerstand het hoofd te bieden: alsof het geen enkele zin had om Jezus te wekken en God aan te roepen in deze nood en aanval.
Maar gelukkig zijn de leerlingen nog niet zo afgestompt in hun gedachten over God. Zij komen Jezus wekken, ge√ęrgerd over zijn slaap. Hun wanhoop is op Hem gericht. Waarom laat Hij ze ten onder gaan in deze elementen?
En wat is dan zijn antwoord? Misschien hadden de leerlingen verwacht dat Jezus in paniek zou zijn opgesprongen: waarom wekten jullie Mij niet eerder? Maar dat gebeurt niet. Jezus is helemaal niet geschrokken en het lijkt bijna alsof Hij het stillen van de storm een overbodige zaak vindt. Dringend is zijn woord dan tot hen: `Waarom zijn jullie zo bang: hoe komt het dat je geen vertrouwen houdt?¬ī Was er geen reden om bang te worden? Dat wel. Maar er was nog meer reden om vertrouwen te hebben met Jezus aan boord. Dat vertrouwen mist Hij. Jezus zegt niet dat ze Hem per se hadden moeten laten slapen. Maar als ze Hem dan wekken, dan zou dat niet uit angst hoeven te gebeuren. Ze hadden ver¬¨trouwend Hem kunnen wekken om uit te spreken dat ze niet wan¬¨hoopten aan zijn greep op alle dingen en om zich extra veilig te weten in dat gebed tot Hem. Maar nu schuilen ze niet bij Jezus: hun schreeuw verraadt juist hoe onbeschut zij zich voelen.

Blijkbaar is dat het mysterie van Jezus¬ī slapen tijdens de storm: Hij wil zijn leerlingen vertrouwen bijbrengen. Niet alleen bij mooi weer, maar ook in het hoogst van de storm. Het kwam met die storm wel goed, maar het zou met de leer¬¨lingen niet goed gaan wanneer ze geen geloof hadden. Wat zou het hun baten om bij vlakke zee aan land te komen, als hun hart leeg was? Maar wat zou het hun schaden als ze een schip verloren, wanneer hun hart vol was van vertrouwen en zekerheid?

Terwijl de leerlingen zich blindstaren op de elementen, is Jezus bezig met iets dat nog meer elementair is voor een mens. Dat is het vertrouwen in Jezus als Gods zoon. Om dat ver¬¨trouwen te leren, kwam Hij. Jezus kwam niet in de eerste plaats om elke storm te stillen en alle bedreiging weg te nemen. Hij kwam om ongelovige mensen die niet meer met God rekenen weer te doen terugkeren tot eerbied voor de Schepper en vertrouwen in de Heiland. Jezus heeft dat vertrouwen ook al geplant in de harten van de leerlingen. Maar het blijkt nog gering en zwak. In de eerste de beste storm waait het uit hun handen. Door te slapen werkt Jezus er aan dat zij dit gewaar worden. Achteraf, als de orkaan plotseling weg is, staan zij beteuterd te kijken naar hun lege handen: `Ja, waar¬¨om hielden zij hun vertrouwen niet nu d√©ze Jezus bij hen is?¬ī Ja waarom houden wij het niet vast? Als Jezus, die lijkt te slapen in deze wereld, nu morgen eens plotseling opstond en terugkwam op de wolken van de hemel - en als Hij dan met √©√©n woord alles wat deze mensenwereld bedreigt geheel wegnam zodat zwaarden ploegscharen zijn, zouden ook wij dan niet be¬¨teuterd staan te kijken: `Waarom waren we zo bang, hadden we dan geen verwachting van Jezus?¬ī En ik verzeker u, dat we hier niet over ongerijmde mogelijkheden praten. Jezus heeft zelf gezegd dat hij terugkomt. En engelen hebben het beves¬¨tigd na zijn hemelvaart. Wij weten dat net zo zeker, als de leerlingen zeker wisten dat Jezus bij hen in het schip was. Wij weten ook heel zeker dat alle dingen aan Hem zijn onder¬¨worpen. Dit betekent niet dat Hij alles altijd vlak laat. Maar het betekent wel dat de dingen Hem nooit uit de hand lopen. We hebben er soms een heel karwei aan op deze wereld¬¨zee, maar we behoeven ons niet verlaten te voelen. Wij zijn werkelijk niet uitgeleverd aan dommekrachten van geschiedenis of natuur. Wij zijn werkelijk niet de speelbal van menselijke grootmachten. Wij zijn echt niet overgeleverd aan het toeval. Zou alles niet moeten luisteren naar Hem die zelfs wind en water beveelt?Dit vertrouwen is geen gemeengoed. Het ligt niet te grabbel op straat. Jezus moet het geven. Zelfs leerlingen moeten het langzaam leren. Maar zij leren het. Zo heeft een apostel ons later eens geschreven: `Ik ben er zeker van dat noch dood noch leven, noch engelen noch machten, noch heden noch toe¬¨komst, noch krachten, noch hoogte noch diepte, noch enig ander schepsel ons zal kunnen scheiden van de liefde Gods welke is in Christus Jezus onze Here.¬ī

Wij moeten er wel op letten dat Jezus dit vertrouwen alleen schenkt aan allen die Hem willen volgen. Jezus had de leer¬¨lingen opdracht gegeven om na een dag vol toespraken tot de schare, deze schare achter te laten en naar de overkant te varen. Dat vroeg zelfverloochening van ze. Wie laat zulke enthousiaste menigten nu zomaar achter? Wil Jezus dan geen populariteit? Zoekt Hij eenzaamheid en lijden? Maar de leer¬¨lingen hebben goed gekozen: zij bleven niet hangen bij de schare die Jezus bewonderde zonder echt in Hem te geloven. Zij gehoorzaamden Jezus¬ī bevel en namen Hem mee naar de over¬¨kant. En op die reis van luisteren en volgen, wordt hun ver¬¨trouwen dan gevoed.
Jezus wil alle mensen vandaag tot zijn vertrouweling maken. Maar Hij strooit dat vertrouwen ook nu niet uit als een wondermiddel. Hij laat het groeien in de harten van allen die beginnen met naar Jezus¬ī woord te luisteren en die zich daaraan gewonnen willen geven. Als uw vertrouwen in Jezus, ook in deze tijd, taant en u geen moed geeft, begin dan weer met eerst uw eigen meningen en gedachten het zwijgen op te leggen en Gods woord aan het woord te laten in uw leven. Dan zult u ervaren, niet dat de stormen afwezig blijven, maar wel dat de Here uw vertrouwen oefent. Wij moeten niet denken dat rust en vertrouwen zullen blijven, waar twijfel over Gods voorzorg en kritiek op zijn bijbel gaan overheersen. Alleen wanneer wij bescheiden en gehoorzaam luisteren naar Gods woord in de bijbel en doen wat daarin van ons wordt gevraagd, zullen wij ervaren dat zijn Geest het geloof en het vertrouwen in ons herstelt en oefent.

Deze oefening van vertrouwen hebben wij nodig. Om veilig aan te komen. De leerlingen moesten Jezus gehoorzamen toen Hij opdracht gaf om naar de overkant te varen. Maar die overkant van een aards meer was zijn einddoel niet. Hij moest nog ver¬der. Verder naar het lijden en naar het kruis. En ook op die weg moesten de leerlingen volgen: wie Jezus liefheeft, moet zijn kruis op zich nemen en Hem nagaan. En verder voerde de weg via de opstanding op Pasen en Hemelvaart. Nog steeds is Jezus op weg. Hij heeft beloofd dat Hij spoedig komt om alles nieuw te maken. Dan zal God alles zijn in allen. Dat is de laatste kust waarheen God met de schepping op weg is. En naar die kust neemt Jezus zijn vertrouwende volgelingen mee, die ook met Hem willen lijden. Daar aan die laatste kust bereiken we de tijd waarin geen kwaad meer bestaat op de aarde. Dan is er niets bedreigends meer. En de zonde en het onrecht zijn verdwenen. Dat alles is beloofd. En Jezus gaat ons voor naar het hemelrijk.

Maar om het te bereiken hebben wij geloof nodig. Geloof in God die alle dingen beveelt door een enkel woord. Geloof in God die alle dingen aan Jezus heeft onderworpen. Geloof in God die door zijn Geest vertrouwen aan ons leert. Als er een orkaan woedt, verwoest deze meedogenloos alles wat hij op zijn weg ontmoet, Toch is er in het centrum van die orkaan een stilte-punt. Wie daar verstand van heeft, ziet kans om door dat punt zijn vliegtuig te sturen en ongedeerd landt hij straks, ook al was er bliksem rondom en zwarte duisternis. Zo neemt Jezus door het vertrouwen in Hem zijn kerk mee, dwars door de orkaan van Gods toorn, en zet haar veilig aan land op de nieuwe aarde. Maar wie dat vertrouwen in Jezus, Gods zoon, opzegt of niet oefent, verliest koers en komt om. Niet vanwege de elementen, maar vanwege zijn gemis aan gehoorzaam luisteren en vertrouwend volgen. Daarom is dit het woord van Jezus, onze Heiland, ook tot ons vandaag: `Waarom bent u zo angstig? Hoe hebt u¬ī geen geloof?¬ī Ga die vraag niet uit de weg. Luister goed naar het nieuws van de bijbel, hoor een mens praten tot wind en water en kniel voor Hem neer met uw leven: `Zou Hij naar wie de elementen luisteren niet mijn Heer en mijn God zijn?

AMEN.


- Terug naar menu